تفاوت تقویم هجری شمسی میلادی و هجری قمری
Difference between the calendars of Hijri Shamsi AD and AH
سال 467 در زمان سلطنت جلال الدین ملکشاه سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملک ، چون خواستند ترتیب تقویم یعنی محاسبه سال و ماه را بر طبق قوانین نجومی و دقیق معین کنند، گروهی از دانشمندان آگاه به علم نجوم را برای این کار انتخاب کردند و آنها مامور بودند تا محاسبه را ترتیب دهند و این محاسبه ، درست ترین و دقیق ترین محاسبه سال شماری و معروف به تقویم جلالی است و خیام یکی از این دانشمندان و گویا سرپرست این گروه بوده است.هر دستگاه تقسیم زمان به سال ، ماه ، هفته و روز و جدولی که شامل این تقسیمات است ، به تقویم یا تاریخ موسوم است.همه این دستگاه های قراردادی حساب زمان در نهایت به امور متناوب طبیعی و دوره های گردش طبیعی برمی گردد. در واقع باید گفت که تاریخ تقویم از زمانی شروع می شود که انسان به حال ماندگاری به زراعت پرداخت ؛ در نتیجه متوجه شد که موسم بذرافشانی به فواصل منظم همه ساله بازمی گردد.سپس به شمردن ایام میان دو موسم متوالی بذرافشانی پرداخت
تقویم شمسی که در زمان جلال الدوله ملکشاه سلجوقی تاسیس شد و در قسمت اعظم ایران رواج یافت ، همان تقویمی است که امروزه رایج است.مبدا این تقویم روز جمعه 9 رمضان 471 هجری قمری است. سال جلالی از اول بهار آغاز می شود و 12 ماه 30 روزه و 5روز اضافی به دنبال ماه دوازدهم دارد. روز اول سال جلالی ، یعنی روز ورود خورشید به اعتدال بهاری با روز ورود خورشید به نخستین درجه حمل انطباق یافت با این قرارداد، سال جلالی به عکس سال مسیحی که در هر 10 هزار سال ، قریب 3 روز با سال شمسی اختلاف پیدا می کند، همیشه مطابق با سال شمسی قرار دارد و آن را می توان دقیق ترین تقویم جهان دانست ؛ ولی سالهای کبیسه در تقویم جلالی ، ثابت نیستند و کبیسه کردن موقوف به نتایج رصد هر سال است
این سخنان دکتر ایرج ملکپور استاد دانشگاه تهران هست
تقویم مورد استفاده اکنون ما ایرانیان سومین تقویم محاسبه شده توسط دانشمندان ما هست.این تقویم همان تقویم جلالی است که حدود 950 سال قبل با تلاش ریاضی دانان و ستاره شناسان وقت از جمله خواجه نصیرالدین طوسی و .... به تکامل رسید و ارایه شد و بکار گرفته شد.
هر سال خورشیدی در این تقویم 365 روز و 5 ساعت و 56 دقیقه و 48 ثانیه می باشد که با توجه به اینکه هر 100 سال گردش زمین بدور خورشید 45 ثانیه کاهش میابد این زمان هر سال اصلاح می گردد طبق آخرین محاسبات رقیق ریاضی.
اما اولین تقویم ایرانیان در زمان ساسانیان کنار گذاشته شد و تقویم دوم که در آن زمان محاسبه گردیده بود مورد استفاده قرار گرفت.تقویم دوم ما ایرانیان همین تقویم مورد استفاده اروپا و آمریکا (میلادی) است.
جالب اینجاست که تقویم دوم را دانشمندان ما بدلیل دقت کم در 1000 سال قبل کنار گذاشتند.
تاریخ شمسی یا خورشیدی
این تاریخ را هجری شمسی نیز میگویند
تاریخ هجری شمسی در کل دنیا فقط توسط ایرانی ها و افغانی ها استفاه میشود و مبدا آن از تاریخی است که پیامبر مسلمانان یعنی محمد از مکه به مدینه هجرت کرده است (هجرت به معنی مسافرت و مستقر شدن است)
یعنی آن سال سال 1 بوده !
این تاریخ یکی از تاریخ های دقیق است ولی به دلیل فراگیر بودن تاریخ میلادی یا گریگوری در بیشتر دنیا از میلادی استفاده میشود
تقویم دوم ما که میلادی امروزی است هر 2000 سال 24 ساعت خطا دارد در حالی که تقویم سوم ما هر 4 میلیون سال 24 ساعت خطا دارد.
تاریخ میلادی یا تاریخ گریگوری یا تاریخ مسیحی
این تاریخ از زمانی که عیسی مسیح به دنیا آمده است حساب شده است یعنی آن زمان سال 1 میلادی است میلاد به معنی تولد است این تاریخ در بسیاری از کشور های غربی ، امریکا ، اروپا و برخی کشور های آسیا مثل ترکیه هم استفاده میشود
اما سال قمری که از گردش ماه به دور زمین گرفته شده که 28 روز و 12 ساعت هست
هجری قمری
این تاریخ بیشتر توسط کشور های عربی استفاده میشود مبدا آن همان تاریخ هجرت است ولی سال آن را بجای چرخش دور خورشید از روی چرخش ماه دور زمین استفاده میکنند و چون این اتفاق زود تر می افتد سال قمری الان سال ها جلو تر از سال شمسی است
تبدیل تاریخ شمسی به قمری
برای این تبدیل در حال حاضر میتوانید سال خورشیدی را با 43 یا 44 جمع کنید ولی این عدد همواره در حال افزایش یافتن است
فرمول دقیق آن به این صورت است که سال خورشیدی را در عدد 11 ضرب و بر 354 تقسیم و عدد به دست آمده را که الان تقریبا 43 میشود با سال جاری شمسی جمع میکنند
سال کبیسه چیست ؟
همه ی سال ها 365 روز هستند ولی بعضی سال ها 366 روز هستند و به آن ها کبیسه میگویند
کبیسه به معنی زیاد و یا زائد ، اضافی است و به دلیل همان یک روز اضافی سال را سال کبیسه یا به عربی "كبيس مضاف إلى التقويم" میگویند
چرا بعضی سال ها 366 روز هستند ؟
بر خلاف تاریخ میلادی زمان تحویل سال در تاریخ شمسی ساعت دوازده نیمه شب نیست بلکه آن را دقیق تر محاسبه میکنند و طبق زمان دقیق یک دور چرخش به دور خورشید محاسبه میکنند
به همین دلیل است که زمان تحویل سال در ساعات مختلف زور اتفاق می افتد و یک روز هم میتواند روز 30 اسفند باشد و هم یکم فروردین ولی درواقع آن روز یکم فروردین است و مقداری از روز آخر اسفند تمام نشده است !
و چون ما شبانه روز را 24 ساعت در نظر گرفته ایم ، بعد از چند سال این مقداری از روز ها باهم میتوانند 24 ساعت شوند و یک روز شوند و آن را به آخر سال اضافه میکنند و سال را با 366 روز تمام میکنند
سال کبیسه معمولا هر چهار سال یک بار اتفاق میافتد در سال های کبیسه اسفند 30 روز است و در بقیه ی سال ها اسفند 29 روز است
سال 1395 کبیسه بود
1399 کبیسه است
1403 کبیسه است
1408 کبیسه است
تبدیل سال شمسی به میلادی
برای تبدیل سال شمسی به میلادی کافی است که به سال شمسی عدد 621 را اضافه کنید مثلا 1395+621=2016 البته ممکن است یک سال اختلاف بین این محاسبه رخ دهد و آن هم به دلیل این است که مبدا این دو تاریخ یکسان نیست و تاریخ شروع سال جدید در میلادی و شمسی یکسان نیست
(اگر در ماه های آخر سال بودید یعنی دی بهمن و اسنفد بهتر آن را با 622 جمع کنید)
برای تبدیل ماه و روز باید به تقویم مراجعه کنید و یک محاسبه ی تقریبا پیچیده دارد ولی این را بهتر است بدانید که
فروردین در مارچ و آپریل است
اردیبهشت در آپریل و می است
خرداد در می و جون است
تیر در جون و جولای است
مرداد در جولای و آگوست است
شهریور در آگوست و سپتامبراست
مهر در سپتامبر و اکتبر است
آبان در اکتبر و نوامبر است
آذر در نوامبر و دسامبر است
دی در دسامبر و ژانویه است (سال نوی میلادی)
بهمن در ژانویه و فبریه است
اسفند در فبریه و مارچ است
تبدیل میلادی به شمسی
برای تبدیل این تاریخ باید این راه را برعکس راه بالایی بروید یعنی از سال میلادی عدد 621 یا 622 را کم کنید
ماه های معادل شمسی در تاریخ میلادی :
ژانویه در دی و بهمن است
فبریه در بهمن و اسفند است
مارچ در اسفند و فروردین است
آپریل در فروردین و اردیبهشت است
می در اردیبهشت و خرداد است
جون در خرداد و تیر است
جولای در تیر و مرداد است
آگوست در مرداد و شهریور است
سپتامبر در شهریور و مهر است
اکتبر در مهر و آبان است
نوامبر در آبان و آذر است
دسامبر در آذر و دی است