دریاچه ارومیه Lake Urmia
درياچه اروميه بزرگترين درياچه داخلي ايران است كه در شمال باختري كشور به صورت يك حوضه بسته ميان كوهساري شكل گرفته است. اين درياچه با درازاي 140 كيلومتر و پهناي متغير بين 15 تا 50 كيلومتر داراي ميانگين مساحتي در حدود 5000 كيلومتر مربع مي باشد. از مجموعه نظريات مختلف چنين بر مي آيد كه درياچه اروميه احتمالا بازمانده اي از درياي تتيس و بخشي از درياي مديترانه بوده كه اكنون جدا مانده و از اواخر ميوسن شكل گرفته و كم كم كوچكتر شده است. در حالت كنوني درياچه اروميه به صورت يك زون فرونشست تكتونيكي مي باشد كه در پيرامون و مرزهاي آن چندين گسله مهم را مي توان باز شناخت. سنگ كف نهشته هاي نرم و آبدار درياچه كه بطور عمده از سيلت و رس تشكيل يافته است در بيشتر جاها از نهشته هاي كهن تري تشكيل شده كه برونزد آنها را در زمينهاي پيرامون درياچه و در پادگانه هاي بلند مي توان ديد كه فسيل هاي موجود در آنها نشانه محيط نه چندان شور محيط رسوبي آنزمان مي باشد.
نهشته هاي نرم درياچه اروميه بيشتر از بار رسوبي رواناب ها و سيلابهاي جنوبي و شمالي آن تامين مي شود كه منشا آنها بطور عمده نهشته هاي درياچه اي سازند مراغه، شيلها و ماسه سنگهاي كرتاسه و نئوژن، آهكهاي سازند قم و توده هاي گرانيتي مي باشد.
جنس نهشته هاي درياچه بيشتر رس، سيلت، كمي ماسه ريزدانه و خيلي كم رسوب شيميايي درجا مي باشد. نهشته هاي آواري آن بيشتر از نوع چند آميزه اند كه در آنها كوارتز، كلسيت و ميكا فراوانتر از بقيه مي باشند. كاني هاي رسي در اين نهشته هاي آواري بيشتر از نوع ايليت، كائولينيت و كلريت مي باشند. در نهشته هاي درجازا كاني آراگونيت بيشترين مقدار را دارد.
مقدار مواد آلي موجود در نهشته هاي درياچه اروميه عموما كمتر از پنج درصد است ولي در ماندابها و باتلاقهاي شور درياچه اين مقدار به پانزده درصد نيز مي رسد. در حالت ميانگين غلظت نمك در آب درياچه به 250 گرم در ليتر مي رسد. با توجه به ميزان شوري آب درياچه اروميه و مقدار قابل ملاحظه رسوب وارد شده به آن، جز در محل مصب رودخانه ها اين نهشته ها عملا از نوع مواد معلق در آب مي باشند، كه بطور همگن و افقي در سطح درياچه پخش مي شوند. با توجه به غلظت آب درياچه مدت زمان زيادي طول ميكشد تا اين نهشته ها ته نشين شوند.بر اساس بررسي هاي انجام شده و گمانه هايي كه در امتداد بزرگراه شهيد كلانتري حفر شده است مشاهده مي گردد كه نهشته هاي نرم درياچه اروميه از لايه بندي بسيار ظريفي برخوردار مي باشد.
در سواحل اروميه و تبريز در نمونه هاي استخراج شده در اعماق، لايه هاي ماسه اي بسيار ظريفي با ضخامت حداكثر تا دو ميليمتر قابل رويت مي باشند. وجود يا عدم وجود اين لايه هاي ماسه اي مي تواند ويژگيهاي مهندسي نهشته ها را بنحو قابل ملاحظه اي تحت تاثير قرار دهد. ميزان ذرات ريزتر از 75 ميكرون تا عمق 150 متري بطور متوسط 95 درصد است كه خود حاكي از ريزدانه بودن نهشته ها مي باشد. مصالح بخش مياني درياچه بطور عمده در حد فاصل رس لاغر (CL) تا لاي (ML) قرار دارند. فعاليت نهشته ها از سطح به عمق از يك روند تقليلي برخوردار مي باشد. با افزايش فعاليت نهشته ها زاويه اصطكاك داخلي، ضريب نفوذپذيري (K) و ضريب تحكيم (Cv) كاهش يافته و انديس فشردگي (Ce) افزايش مي يابد. معمولا حساسيت نهشته هاي قشر فوقاني بيش از قشرهاي تحتاني است. از بررسي نتايج مربوط به آزمايشهاي برش پره اي و نفوذ استاندارد و آزمايش مقاومت تك محوري چنين بر مي آيد كه مقاومت برشي نهشته ها بطور قابل ملاحظه اي با عمق افزايش مي يابد و حساسيت نهشته ها تا عمق 40 الي 45 متري كاهش مي يابد.
نهشته هاي نرم درياچه اروميه بيشتر از بار رسوبي رواناب ها و سيلابهاي جنوبي و شمالي آن تامين مي شود كه منشا آنها بطور عمده نهشته هاي درياچه اي سازند مراغه، شيلها و ماسه سنگهاي كرتاسه و نئوژن، آهكهاي سازند قم و توده هاي گرانيتي مي باشد.
جنس نهشته هاي درياچه بيشتر رس، سيلت، كمي ماسه ريزدانه و خيلي كم رسوب شيميايي درجا مي باشد. نهشته هاي آواري آن بيشتر از نوع چند آميزه اند كه در آنها كوارتز، كلسيت و ميكا فراوانتر از بقيه مي باشند. كاني هاي رسي در اين نهشته هاي آواري بيشتر از نوع ايليت، كائولينيت و كلريت مي باشند. در نهشته هاي درجازا كاني آراگونيت بيشترين مقدار را دارد.
مقدار مواد آلي موجود در نهشته هاي درياچه اروميه عموما كمتر از پنج درصد است ولي در ماندابها و باتلاقهاي شور درياچه اين مقدار به پانزده درصد نيز مي رسد. در حالت ميانگين غلظت نمك در آب درياچه به 250 گرم در ليتر مي رسد. با توجه به ميزان شوري آب درياچه اروميه و مقدار قابل ملاحظه رسوب وارد شده به آن، جز در محل مصب رودخانه ها اين نهشته ها عملا از نوع مواد معلق در آب مي باشند، كه بطور همگن و افقي در سطح درياچه پخش مي شوند. با توجه به غلظت آب درياچه مدت زمان زيادي طول ميكشد تا اين نهشته ها ته نشين شوند.بر اساس بررسي هاي انجام شده و گمانه هايي كه در امتداد بزرگراه شهيد كلانتري حفر شده است مشاهده مي گردد كه نهشته هاي نرم درياچه اروميه از لايه بندي بسيار ظريفي برخوردار مي باشد.
در سواحل اروميه و تبريز در نمونه هاي استخراج شده در اعماق، لايه هاي ماسه اي بسيار ظريفي با ضخامت حداكثر تا دو ميليمتر قابل رويت مي باشند. وجود يا عدم وجود اين لايه هاي ماسه اي مي تواند ويژگيهاي مهندسي نهشته ها را بنحو قابل ملاحظه اي تحت تاثير قرار دهد. ميزان ذرات ريزتر از 75 ميكرون تا عمق 150 متري بطور متوسط 95 درصد است كه خود حاكي از ريزدانه بودن نهشته ها مي باشد. مصالح بخش مياني درياچه بطور عمده در حد فاصل رس لاغر (CL) تا لاي (ML) قرار دارند. فعاليت نهشته ها از سطح به عمق از يك روند تقليلي برخوردار مي باشد. با افزايش فعاليت نهشته ها زاويه اصطكاك داخلي، ضريب نفوذپذيري (K) و ضريب تحكيم (Cv) كاهش يافته و انديس فشردگي (Ce) افزايش مي يابد. معمولا حساسيت نهشته هاي قشر فوقاني بيش از قشرهاي تحتاني است. از بررسي نتايج مربوط به آزمايشهاي برش پره اي و نفوذ استاندارد و آزمايش مقاومت تك محوري چنين بر مي آيد كه مقاومت برشي نهشته ها بطور قابل ملاحظه اي با عمق افزايش مي يابد و حساسيت نهشته ها تا عمق 40 الي 45 متري كاهش مي يابد.

+ نوشته شده در پنجشنبه دوازدهم بهمن ۱۳۹۶ ساعت 14:23 توسط نقطه سرخط
|